Ալեքս Ստեփանյանի ուսումնական բլոգ

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 97-ա,գ;98; 101-ա,գ;103-ա;104

ա․այո

գ․ոչ

ա․5

բ․ոչ

ա․

գ․Ոչ

ա․2+3+1=6

(x-1+1)^2-3(x-1)-3=x^2-3x+3-3=x^2-3x

1. ՀՀ օգտակար հանածոների քարտեզ-նշել հետևյալ օգտակար հանածոների հանքավայրերը. ոսկի, պղինձ, մոլիբդեն, երկաթ, տուֆ, հանքային ջրեր: 

1. ՀՀ գետային ցանցի քարտեզ-նշել հետևյալ գետերի անունը, երկարությունը, ակունքն ու գետաբերանը-Ախուրյան, Քասախ, Հրազդան Արփա, Որորտան, Ողջի, Փամբակ, Ձորագետ, Դեբեդ, Աղստև:

Գետի անունը	Երկարությունը	Ակունքը	Գետաբերանը
Ախուրյան	186կմ	Արփի լիճ	Արաքս գետ
Քասախ	89կմ	Արագած	Հրազդան գետ
Հրազդան	141կմ	Սևանա լիճ	Արաքս գետ
Արփա	128կմ	Վայոց ձորի լեռներ, Ջերմուկի մոտ	Արաքս գետ
Որոտան	178կմ	Զանգեզուրի լեռնաշղթա	Արաքս գետ
Ողջի	82կմ	Զանգեզուրի լեռնաշղթա	Արաքս գետ
Փամբակ	86կմ	Փամբակի լեռներ	Դեբեդ գետ
Ձորագետ	67կմ	Լոռու լեռներ	Դեբեդ գետ
Դեբեդ	152կմ	Փամբակ և Ձորագետ	Կուր գետ (Վրաստանում)
Աղստև	121կմ	Փամբակի լեռներ	Կուր գետ (Ադրբեջանում)

1. ՀՀ ռելիեֆի քարտեզ-նշել
   ա) հետևյալ լեռնաշղթաները. Վիրահայոց, Բազումի, Փամբակի, Գուգարաց, Արեգունու, Սևանի և Արևելյան Սևանի, Վայքի, Զանգեզուրի
   բ) հետևյալ հրաբխային լեռնավահանները. Եղնախաղի, Ջավախքի, Արագած, Գեղամա, Վարդենիսի, Սյունիքի: 

ա.

բ.

1. Նշել ՀՀ լանդշաֆտները- առանձնացնելով տվյալ լանդշաֆտին բնորոշ բուսական ու կենդականական աշխարհը, կլիմայական պայմանները, հողերը, տարածման բարձրությունները: 

Ի՞նչ է նյութը և ի՞նչ տեսակներ ունի այն (պարզ, բարդ):

Նյութը այն է, ինչից կազմված էն ֆիզիկական մարմինները։ Նյութերը երկու տեսակի են՝ պարզ և բարդ։

Ո՞րն է տարբերությունը ֆիզիկական մարմնի և նյութի միջև:

Ֆիզիկական մարմինները մեզ շրջապատող առարկաններն են, իսկ նյութերը նրանց մասնիկները։

Ի՞նչ են խառնուրդները, և ինչպես են դրանք տարբերվում մաքուր նյութերից:

Ի՞նչ են մետաղները և ո՞րն է նրանց հիմնական հատկություններից մեկը:

Ի՞նչ է լուծույթը, և որո՞նք են նրա բաղադրիչները:

Ի՞նչ է ատոմը և ինչ բաղադրիչներից է այն կազմված:

Ո՞րն է տարբերությունը տարրի և միացության միջև:

Ի՞նչ է մոլեկուլը և ինչով է այն տարբերվում ատոմից:

Ինչ է «պարբերական համակարգը» և ով է այն ստեղծել:

Ո՞րն է քիմիական ռեակցիայի հիմնական առանձնահատկությունը:

Ի՞նչ է ֆիզիկական փոփոխությունը և ինչով է այն տարբերվում քիմիականից:

Ինչ է օքսիդը, և բեր մի օրինակ օքսիդի:

Ի՞նչ է կատալիզատորը և ինչ դեր է այն խաղում քիմիական ռեակցիայում:

Կարդա՛ և պատասխանի՛ր հարցերին։ 

Առաջադրանք

1. Դո՛ւրս  բերեք կարևոր միտք արտահայտող տողերը և մեկնաբանեք։ 

Մարդը այնքան շատ է խաբում և՛ ինքն իրեն, և՛ ուրիշներին, որ դադարում է դա նկատելուց: Բայց և այնպես ստին անհրաժեշտ է հաղթել:

Հեղինակը ասում է, որ մարդ այնքան շատ է ստում, որ նույնիսկ չի նկատում, թե ինչքան շատ կարող է ստել, դրա համար պետք է ստին հաղթել:

Ինչ հնարավոր է ներել ոչ մի ջանք չթափած և ոչինչ չզոհաբերած մարդուն, չի կարելի ներել նրան, ով արդեն մեծ զոհողությունների է գնացել:

Հեղինակը ասում է, որ եթե ինչ-որ մեկը ջանքը է թափել ինչ-որ բանում, բայց նրա մոտ դա չի ստացվել, դա ներելի է, բայց եթե մարդ ջանք չի թափում և նրա մոտ բան չի ստացվել, դա այդքան էլ ներելի չէ:

Իմ տունը իմ կյանքի ամենաթանկ վայրը է։ Այնտեղ ես ինձ ապահով ու երջանիկ եմ զգում։ Տանը անցնում է ամենաերջանիկ օրերս ընտանիքիս հետ։ Ամեն սենյակ ունի իր պատմությունը և լցված է հիշողություններով։ Տունը միայն շինություն չէ, այն սրտի օջախ է, ուր միշտ ուզում եմ վերադառնալ։ Ես շատ եմ սիրում իմ տունը։ Այն ինձ համար ոչ միայն բնակարան է, այլև սեր ու ջերմություն։ Երբ հեռու եմ տանից, միշտ կարոտում եմ այն և սպասում, թե երբ պիտի վերադառնամ։ Տունն այն վայրն է, որտեղ ես միշտ հանգիստ եմ ու ուրախ։

Եվ դու ընտրյալն ես: Օշո

Դուք չեք կարող այլ բան լինել: Դուք պիտի լինեք հենց այնպիսին, ինչպիսին կաք: Գոյին դուք հենց այդպիսին եք պետք:

Մի անգամ արքան մտնում է այգի և տեսնում տհաճ հոտ արձակող և մեռնող ծառեր, ծաղիկներ, թփեր: Կաղնին ասում է, որ մեռնում է այն ցավից, որ չի կարող այնքան սլացիկ լինել, ինչքան սոճին: Սոճին ասում է, որ իր մահվան պատճառն այն է, որ ինքը չի տալիս այնպիսի բերք, ինչ տալիս է խաղողի որթը: Իսկ խաղողի որթը մեռնում էր այն վշտից, որ չի ծաղկում վարդենու պես: Շուտով արքան գտնում է մի բույս, որը ուրախություն էր պարգևում իր ծաղիկներով և թարմությամբ: Հարցուփորձից հետո, արքան ստանում է բույսի հետևյալ պատասխանը.
— Ես այս ամենը ինքնին շնորհ եմ համարում: Չէ՞ որ երբ դու ինձ տնկեցիր, դու ուզում էիր, որ ես ուրախություն պարգևեմ քեզ: Եթե դու կաղնի, խաղող կամ վարդ ուզեիր, դու հենց դրանցից էլ կտնկեիր: Այդ պատճառով էլ ես մտածում եմ, որ ես չեմ կարող լինել այլ բան, բացի նրանից, ինչ որ եմ: Եվ ես աշխատում եմ զարգացնել իմ ունեցած լավագույն որակները:Դու այստեղ ես, որովհետև Գոյը հենց քո կարիքն ուներ, կարիքն ուներ հենց նրա, ինչպիսին դու ես: Հակառակ դեպքում՝ մեկ ուրիշը կլիներ այստեղ: Դու մարմնավորում ես ինչ-որ յուրահատուկ, էական, ինչ-որ շատ կարևոր բան: Քո ինչի՞ն է պետք Բուդդա լինել: Եթե Աստված մի ուրիշ Բուդդայի կարիք ունենար, նա կստեղծեր այնքան Բուդդա, որքան ցանկանար:Բայց նա մեկ Բուդդա է ստեղծել: Եվ դա բավական է: Մինչև հիմա նա չի ստեղծել այլ Բուդդա կամ Քրիստոս: Դրա փոխարեն նա ստեղծել է Քեզ: Հիմա հասկացա՞ր, թե Տիեզերքն ինչպիսի ուշադրության է արժանացրել հատկապես քեզ:
Դու ես Ընտրյալը, ոչ թե Բուդդան, Քրիստոսը կամ Կրիշնան:Նրանք իրենց գործն արեցին: Նրանք իրենց ներդրումն ունեցան Գոյի մեջ: Հիմա Դու այստեղ ես, որպեսզի բերես քո ավանդը: Նայիր ինքդ քեզ: Դու կարող ես լինել միայն այն, ինչ որ ես… հնարավոր չէ, որ դու ուրիշ մեկը դառնաս: Դու կարող ես կամ ուրախանալ և ծաղկել, կամ թոշնել՝ չընդունելով քեզ այնպիսին, ինչպիսին կաս:

Առաջադրանքներ

1․ Ո՞ր մտքերն են համապատասխանում առակին: Հիմնավորե’ք:

Չպետք է ավելիին ձգտել, պետք է բավարարվել ունեցածով:Պետք է զարգացնել քո լավագույն որակները:

Մի’ ձգտիր նմանվել ուրիշներին: Ես ընտրել եմ այս տարբերակը, որովհետև մեր առօրյայում շատ մարդիկ կան, որոնք փորձում են նմանվել մյուսներին: Այդ պատճառով նրանք չունեն սեփական մտքեր և կարծիքներ:

Քեզ Աստված ստեղծել է այնպիսին, ինչպիսին ցանկացել է, որ դու լինես:

Ընդունի’ր քեզ այնպիսին, ինչպիսին կաս:

Դու փորձիր Քրիստոս, Բուդդա կամ Կրիշնա դառնալ:

2․ Համաձա՞յն եք հետևյալ մտքի հետ: Պատասխանը հիմնավորե’ք.«Դու ես Ընտրյալը, ոչ թե Բուդդան, Քրիստոսը կամ Կրիշնան…»:

Ես համաձայն եմ այս մտքին, որովհետև ճիշտ չէ, որ քո տեղը որոշումներ և խոսաքցություններ են կատարում:

1. Վերականգնե՛ք տրված բառերի անհնչյունափոխ արմատները՝ նշելով հնչյունափոխությունը։

Կիսամյակ – ամ – յամ (ա – յա)
Վիրաբույժ – բուժ – բույժ (ժ – յժ)
Իշայծյամ – այծ – այծյամ (ծ – ծյ)
Իջվածք – իջ – իջվ (ջ – ջվ)
Դիմադրություն – դիմատիր – դիմադր (տիր – տր)
Զինագործ – գործ – գործ (ց – ծ)
Ապավինել – վստահ – վին (թ – ն)
Վիճաբանություն – վիճակ – վիճ (կ – չ)
Գիտակ – գիտ – գիտակ (թ – տ)
Հանդիսական – նստ – նիս / նիստ (ստ – ս)
Գիսակ – գիսան – գիսակ (ն – կ)
Վիպասան – վիպ – վիպասան (բ – պ)
Դիտարժան – դիտ – դիտար (տ – դար)
Վիմագիր – քար – վիմ (ք – վ)
Գիրուկ – գիր – գիրուկ (ր – րուկ)
Քինոտ – քին – քինոտ (ն – նոտ)
Սիգաճեմ – ճեմ – ճեմք (ք – քեմ)

2.       Վերականգնե՛ք տրված բառերի անհնչյունափոխ արմատները՝ նշելով հնչյունափոխությունը։

Ննջել – ննք – ննջ (ք – ջ)
Սրտակից – սրտ – սրտակ (տ – կ)
Վշտակցել – վիշտ – վշտակ (թ – տ)
Մարմնական – մարմին – մարմն (ին – ն)
Փղիկ – փիղ – փղ (ղ – ղիկ)
Լճափ – լիճ – լճ (չ – ճ)
Մրգասեր – միրգ – մրգ (ի – ր գ → ր գ)
Նարնջագույն – նարինջ – նարնջ (ի – նջ)
Ալյակ – ալ – ալյակ (լ – լյակ)
Մտավոր – միտք – մտ (թք – տ)
Գժություն – գիժ – գժ (ժ – ժություն)
Տարեվերջ – վերջ – վերջ (ճ – ճ → վերջ)
Պատանյակ – պատան – պատանյակ (ն – նյակ)

3.  Նշե՛ք, թե ինչ հնչյունափոխություն է կատարված հետևյալ բառերում։

Ծաղկաբույծ – բուս → բույծ (ս → յց)
Հոգեբանություն – գիտ → բան (գիտ → բան, իմաստային հնչյունափոխություն՝ գիտել – բան)
Կենդանակերպ – շինք → կերպ (փոխակերպում՝ շինք – կերպ)
Ոսկեվաճառ – վաճառք → վաճառ (ք → ճ/ճառ)
Սնահավատ – հավատ → հավատ (հավատ – հավատ, ն-ի ավելացում՝ սն-)
Խնդրագիրք – գրք → գիրք (կ → րք)
Ուղեվճար – վճար → վճար (վճար – վճար, նեղ ձայնավորից հետո հնչյունափոխություն չ-ի մեջ)
Ապակեգործ – գործ → գործ (ց → ծ)
Հայրենասեր – սիր → սեր (ի → ե)
Թվական – թիւ → թվ (ւ → վ)

4. Հետևյալ բառերով մեկական բառ կազմե՛ք այնպես, որ ու ձայնավորը հնչյունափոխվի։

Բուրդ → բրդոտ (ու → ը)
Ումբ → իմպուլս (ու → ի)
Հուր → հորիզոնք (ու → օ / հուր → հոր)
Շուրջ → շրջիկ (ու → ի)
Լեզու → լեզվաբան (ու → վ)
Շուն → շնիկ (ու → ի)
Պտուղ → պտղատու (ու → ա)
Ունչ → ինչ (ու → ի)
Ունդ → անդաստան (ու → ա)
Կկու → կկվի (ու → ի)

5.  Նշե՛ք, թե ինչ հնչյունափոխություն է կատարվել հետևյալ բառերում։

Ընչացք – ընչ → չ (ը → ոչ)
Անասնապահ – սաղ → սնա (ա → ա)
Ամրանալ – ամր → ամրան (ն ավելացում)
Թթվահամ – թթվ → թթու (վ → ու)
Ձկներ – ձուկ → ձկ (կ → ն)
Ստահոդ – ստա → ստահ (դ → թ)
Կատվախաղ – կատու → կատվ (ու → վ)
Մածնանման – մածնա → մածնան (ա → ն)
Նռնածաղիկ – նռնա → նռնաչ (ա → չ)
Աղվամազ – աղվ → աղմ (վ → մ)

6. Հետևյալ արմատներով նոր բառ կազմե՛ք այնպես, որ ույ երկհնչյունը հնչյունափոխվի։

Լույս → լուսավոր (ույ → ու)

Փույթ → փուչիկ (ույ → ու)

Սույզ → սուզիչ (ույ → ու)

Թույն → թունավոր (ույն → ու)

Կապույտ → կապույտիկ / կապարել (ույ → ու / յն ավելացում՝ հնչյունափոխություն)

Ձույլ → ձուլագործ (ույլ → ու / ձուլ- հնչյունափոխություն)

7. Վերականգնե՛ք հնչյունափոխված հիմքի անհնչյունափոխ ձևերը։

Սառցարան – սառցար (ծ → ց)
Մատուցող – մատուց (ծ → ց)
Ընկուզենի – ընկուզ (զ → զ)
Դաշունիկ – դաշն (ն → ն)
Արնանման – արյան (ն → ն)
Ձնաբուք – ձյուն (ն → ն)

---

8. Կազմե՛ք մեկական այնպիսի բառ, որոնցում տրված բառերը և արմատները չենթարկվեն հնչյունափոխության։

Բույր → բույր
Գույն → գույն
Հույս → հույս
Շեն → շեն
Զուրկ → զուրկ
Զնին → զնին
Մուտ → մուտ

---

9. Վերականգնե՛ք հնչյունափոխված հիմքերի անհնչյունափոխ սկզբնաձևերը՝ նշելով տեղի ունեցած հնչյունափոխությունը։

Թրատել – թռատ (ռ → ր)
Հոգյակ – հոգի (գ → գ)
Ճչակ – ճիչ (չ → ճ)
Կլանել – կռնել (լ → ր)
Ձնհալ – ձյուն (ն → ն)
Գժվել – գիժ (ժ → գ)
Քրքջալ – քրչալ (րք → ռք)
Հոգեբույժ – բուժ (բ → բ)

---

10.   Կազմե՛ք երկուական այնպիսի բառ, որոնցում տրված բառերը և արմատները մի դեպքում չենթարկվեն, մյուսում ենթարկվեն հնչյունափոխության։

Չհնչյունափոխվող
Բույս → բույսիկ
Ձյուն → ձյունիկ
Բույր → բույրիկ
Գունդ → գունդիկ
Ձիգ → ձիգիկ
Նուրբ → նուրբիկ
Աստղ → աստղիկ
Փշուր → փշուրիկ

Հնչյունափոխվող
Բույս → բուսիկ (յ → ս)
Ձյուն → ձնիկ (յ → ն)
Բույր → բրդոտ (յ → րդ)
Գունդ → գնդիկ (ւ → ն)
Ձիգ → զիգիկ (ձ → զ)
Նուրբ → նրբիկ (բ → բ)
Աստղ → աստղիկ (ստ → ս)
Փշուր → փշրիկ (ու → ր)

1․3)գործակից

2․1)PbS

3.O2

4.Ar(S)+Ar(O)*3=32+48=80
Ar(H)*2+Ar(O)=18

5.2Cu+O2=2CuO

Հաշվել զանգվածային բաժինը

Mg2O

Ar(Mg2)*2=24*2=48
Ar(O)=16

Mr(Mg2O)=48+16=64

w(Mg2)=48/64*100%=75

w(O)=16/64*100%=25

Բայի այն լրացումները, որ ցույց են տալիս գործողության հետ կապ ունեցող հանգամանքներ, կոչվում են պարագաներ։

Լինում են տեղի, ժամանակի, ձևի, պատճառի, նպատակի, պայմանի, չափ ու քանակի և այլն։

Տեղի պարագա

Բայական անդամի այն լրացումն է, որը ցույց է տալիս գործողության կատարման տեղը։

Պատասխանում է որտե՞ղ հարցին, արտահայտվում է տեղի մակբայով, դերանուններով, տրական , հայցական, բացառական, գործիական, ներգոյականհոլովներով և կապային կապակցությամբ։

Ա․ Կանաչը անցյալ տարվա չոր խոտի տակ ծլել էր արդեն։
Տեղի պարագա՝ “խոտի տակ”

Բ․ Հրացանը մահակի պես ձեռն առած՝ ամեն օր նախիրը սարն էր քշում։
Տեղի պարագա՝ “սարն էր”

Գ․ Մթնաձոր տանող միակ արահետը առաջին ձյան հետ փակվում էր։
Տեղ չի նշվում, այլ ուղղությունը կամ պայմանը

Դ․ Հովիվը բարկանում է շների վրա և նույնիսկ նրանց վրա մահակ բարձրացնում։
Տեղի պարագա՝ “շների վրա”, “նրանց վրա”

Պատասխան՝ Գ․ Մթնաձոր տանող միակ արահետը առաջին ձյան հետ փակվում էր։

---

Ժամանակի պարագաների ընդգծում

1. Խաղաղ գիշերով դու կգաս։
   Ժամանակի պարագա՝ գործիական հոլովով
2. Փողոցն անցնելիս սայթաքեց։
   Դերբայական արտահայտություն՝ ժամանակային՝ “անցնելիս”
3. Հավաքվեցին գիշերով։
   Ժամանակի մակբայ՝ “գիշերով”
4. Գյուղը դատարկվեց մի ակնթարթում։
   Ներգոյական հոլով՝ “մի ակնթարթում”
5. Մինչև գարուն ոչ մի մարդ ոտք չի դնում անտառներում։
   Կապային կապակցությամբ՝ “մինչև գարուն”
6. Սակայն Մթնաձորում այժմ էլ թավուտ անտառներ կան։
   Ժամանակի մակբայ՝ “այժմ էլ”
7. Գիշերվա հետ որսի են ելնում։
   Ժամանակային՝ “գիշերվա հետ”
8. Մի երեկո խոստովանեց իր սերը։
   Ժամանակային՝ “մի երեկո”

---

Պարագայական բացահայտիչ – նշում և կետադրում

1. Ձորի երկու կողմերում, թավուտ անտառների մեջ, արջեր շատ են լինում։
   Տեղի պարագաներ՝ “Ձորի երկու կողմերում”, “թավուտ անտառների մեջ”
2. Վաղ առավոտյան, ուղիղ ժամը վեցին, արթնանում էր։
   Ժամանակի պարագաներ՝ “վաղ առավոտյան”, “ուղիղ ժամը վեցին”
3. Երևանում, Աբովյան փողոցում, նկարահանում է։
   Տեղի պարագաներ՝ “Երևանում”, “Աբովյան փողոցում”
4. Հաջորդ օրը, շոգ կեսօրին, նա տուն