Month: November 2025

Հայոց եկեղեցին հանրապետության փուլում/ էջ 54 պատմել/

ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ուրվագծի՛ր եկեղեցու գործունեությունը ՀՀ գոյության
շրջանում:
բ. Բացատրի՛ր։ Որպես առանձին կառույց՝ եկեղեցու և պետության միջև
ի՞նչ խնդիրներ էին առաջացել
Պետության եկեղեցու որոշ հողամասեր տալիս էր բնակիչներին, ինչի հետ եկեղեցին համաձայն չէր։
գ. Վերլուծի՛ր։ Ի՞նչ քաղաքական, կրոնական և կրթամշակութային խնդիրների էր անդրադառնում դաշնագրի նախագիծը։

Նախագիծը պահանջում էր Էջմիածնի և եկեղեցական տարածքների քաղաքական ինքնավարություն և սեփական վարչական մարմիններ։ Կրոնական առումով այն ցանկանում էր, որ եկեղեցին ունենա անկախություն իր ներքին գործերում՝ առանց պետական վերահսկողության։ Կրթամշակութային հատվածում նշվում էր հոգևոր կրթության վերահսկումը, ճեմարանի գործունեության վերականգնումը և եկեղեցու դերակատարումը ազգային մշակութային կյանքում։

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
1. Գնահատի՛ր: Ի՞նչ դեր է կատարել եկեղեցին ՀՀ ներքին կյանքում:

Եկեղեցին ՀՀ-ի ներքին կյանքում մեծ և կարևոր դեր է կատարել, քանի որ այն օգնել պետությանը ամեն ձև ինչպես կարող էր, նույնիսկ իր տարածքները անվճար տրամադրել է որբանոցներին և հիվանդանոցներին։

Սոցիալ-տնտեսական դրությունը/էջ 55-56-ը պատմել/

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր
Հ. Քաջազնունի-եղել է ՀՀ-ի վարչապետ
Ամերկոմ-Ամերկոմը ամերիկյան կոմիտե էր, որի օգնությամբ հայ որբերի մեծ մասը գտնվում էին խնամքի տակ։

ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Նկարագրի՛ր ՀՀ սոցիալ-տնտեսական աղետալի վիճակը և կառավարության ձեռնարկած քայլերն այդ ուղղությամբ:
Նոր անկախացած երկրի վիճակը վատ էր, քանի որ հիգիենայի հետ կային խնդիրներ, ինչպես նաև տիրում էր սով, ինչից մահացել են շուրջ 150-180 հազար հայ։ Կառավարությունը սովի դեմ պայքարելու համար օգնություն է ուզել այլ երկրներից, այսինքն այլ երկրներից ուտելիքի պաշարներ է ուզել։
բ. Բացատրի՛ր։ Ի՞նչ գործոններով էր պայմանավորված ՀՀ սոցիալ-տնտեսական ծանր կացությունը:
Ի՞նչ նշանակություն ունեցավ ամերիկ­յան օգնությունը ՀՀ սոցիալ-տնտեսական կյանքում:
Հիմնական գործոնները ուրիշ երկների կողմից ճնշումներ և այն, որ Հայաստանը նոր էր անկախացել, այսինքն բոլորը անփորձ էին, չգիտեին ինչ անեին։ Ամերիկայի սննդի պաշարի տալը և Ամերկոմի կողմից որբերի խնամքը շատ կարևոր էին հայերի համար, քանի որ նրանք օգնեցին լուծել ամենամեծ խնդիրները՝ սովն ու որբերը։

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Քո պատկերացում­ների համաձայն՝ ի՞նչ ընդհանրություններ և տարբերություններ կան Առաջին հանրապետության և 1990-ական թթ. սոցիալ-տնտեսական իրավիճակների միջև:
Ընդհանրությունները նրանք են, որ երկուսն էլ եղել են շատ ծանր իրավիճակներում՝ սով, աղքատություն և այլն։
2. Ընդհանրացո՛ւ։ Ինչպե՞ս կբնութագրես կառավարության քաղաքականությունը տնտեսության ոլորտներում:

1. Напиши словосочетания по образцу: свеча из воска- восковая свеча

настойка из трав — травяная настойка

раскаты грома — громовые раскаты

опушка леса — лесная опушка

лес из сосен — сосновый лес

варенье из вишни — вишнёвое варенье

2. Выпиши слова в два столбика: в первый столбик слова с проверяемыми гласными в корне слова, во второй — слова с непроверяемыми гласными.

Болото, садовник, зимовать, левша, квартира , зайчонок, повар, орех, лесник, пятерка,грибник, солома.

Непроверяемымиe гласные

Болото,солома,квартира ,орех

Проверяемымие гласные

Садовник,зимовать,левша,зайчонок,орех,лесник,пятерка,грибник

3. Из слов в скобках выбери одно или два проверочных слова.

Сосна — ( сосновый, сосенка, сосны)

широкий — ( ширина, ширь, шире)

звезда — ( звездочет, звездочка, звезды )

холода -(холодильник, холодный, холод)

голова — ( головы, головушка )

4. Вставь нужную букву и рядом напиши проверочное слово.

кормушка — корм

тепло — тёплый

деревья — дерево

сторожить — сторож

морской — море

шерстяной — шерсть

жемчужный — жемчуг

утащить — тащить

5. Напиши проверочные слова.

село — сёла

стена — стены

волчонок — волк

ленивый — лень

скрипучий — скрип

удивительный — удивить

лепить — лепка

дрова — дровишки

страна — стороны

деревья — дерево

весёлый — веселье

менять — смена

6.Вставьте пропущенные буквы.

ЛЕС

В лесу живёт рыжая лисица. Лисий дом — нора. У норы играют весёлыелисята. Лисица учит их лисьим повадкам.

7. Вставьте пропущенные буквы.

Корова, газета, скворец, молоко, корабль, деревня, вокзал, мороз, капуста, ракета, медведь, костер, ребята, малина, пальто, командир, посуда, картина, погода, ребята, билет, пятёрка.

8.Подбери проверочные слова.

Берега-берег, голодание-голод, города-город, голосок-голос, сторожка-сторож, холода-холод, сторона-стороны, зеленый-зелень, вечереет-вечер, лепетать-лепет, страна-страны, кривой-криво, скрипучий-скрип, столовая-стол, тяжелый-тяжесть, цветной-цвет, холодный-холод, мясной-мясо, небесный-небо.

9. Вставь пропущенные буквы.

А – О

вода
трава
гроза
дворы
врачи
глаза
слоны
зонты

Е – И

деньки
деревья
мячи
грибы
следы
птинец
снежинка
листок

Е – И – Я

ряды
цветы
мячи
ледяной
низина
народились
одиночество
читатель
писатель
сбегают
синеет

10. Диктант (исправить ошибки)

Зимой

 Спит  под  снегом  весь  мир  растений.  Спят  в  земле карешки  трав и  полевых цветов.  Спят  на  дне  рек,  озёр  водоросли,  тростники  и камыши. Спят  белоствольные  берёзки,  беспокойные  осины,  могучие  дубы.

  Зелёное царство  заслужило  этот  отдых.  Оно  работало  на  лугах  и  дало  нам  траву,  которую  мы  скосили  на  душистое  сено.  Работало  на  нивах  и  дало  нам  рожь  и  пшеницу,  которую  мы  сжали  на  хлеб.  Дало  нам  овощи  и  сочные  фрукты.

  Кусты  и  деревья  приготовили  себе  всё  для  весеннего пробуждения  и  погрузились  в  долгий  зимний  сон.  На   их   ветках  уже  с  осени  мы  находим  почки.

Կարդա՛ Իսահակյանի  ,,Երջանկության իմաստը,, ստեղծագործությունը։ 

Գրի՛ր շարադրություն վերնագրերից մեկով՝

• Երջանկության փնտրտուքը և մարդկային մոլորությունը, 
• Երջանկության իմաստը, 
• Երջանկությունը՝ որպես անհասանելի իդեալ, 
• Երջանկության որոնման սահմանները, 
• Ի՞նչն է ինձ երջանիկ դարձնում ։ 

Երջանկության փնտրտուքը և մարդկային մոլորությունը

Մարդիկ հիմնականում իրենց ամբողջ կյանքը ծախսում են կյանքի իմաստը կամ երջանկություն գտնելու համար։ Ամեն մեկը մի բանի մեջ է հարստություն տեսնում, մեկը հարստության, մեկը խելքի և այլն։ Բայց այս բոլոր մարդիկ նույնիսկ հասնելով իրենց նպաատակին, չեն դառնում երջանիկ, նմանվելով Իսահակյանի <<Երջանկության իմաստը>>-ստեղծագործության հերոսին՝ դերվիշին։ 

Այդ ստեղծագործություն մեջ, աշխարհի ամենախորհրդավոր էակներից մեկը՝ սֆինքսը, ասում է, որ երջանկությունը փնտրելը պետք չէ, դու այն զգում ես, երբ վայելում ես կյանքդ, ուրիշ ոչ մի ձև, բայց նաև ասաց, որ դա քչերն են հասկանում։ Իրականում, ես համաձայն եմ սֆինքսի հետ։ Մարդիկ այնքան են իրենց նպատակներով զբաղվում, որ մոռացել են, որ կյանքում երջանկությունը այդ նպատակները չեն, դա գալիս է մեր հոգուց։ Ինչքան նպատակների էլ հասնես, դու երջանիկ չես լինի, եթե դա չվայելես։ Իհարկե, մարդ պետք է նպատակներ ունենա, աշխատի դրանց ուղղությամբ և ուրախանա նպատակներին հասնելուց, բայց իսկական երջանկությունը դրանում չէ։ Երևի զգացած կլինեք, որ երեխաները ավելի ուրախ են, քան մեծերը, թեև մեծերը ունեն մեքենա, տուն, գումար և այլն, իսկ երեխան ոչ մի նյութական բան չունի, բայց այնպես է ստացվում, որ երեխաները մեծերից անգամներ ուրախ են։ Դուք կարող եք մտածել, որ դա հոգսեր չունենալուց է։ Դրա մեջ ինչ-որ մի բան կա, բայց հարցը դրանում չէ։ Ես կարծում եմ, որ եթե երեխաներն էլ հոգսեր ունենային, նրան միևնույն է կլինեին երջանիկ և կվայելեին կյանքը, բնականաբար փորձելով այդ հոգսերը կատարել։ Այդ առումով, պետք է մտածել երեխայի պես, ուղղակի վայելել կյանքը:

Այսպիսով, ովքեր փնտրում են երջանկությունը, այդպես էլ չեն գտնում դա և դառնում մոլորված, իսկ ովքեր ուղղակի վայելում են կյանքը, միշտ էլ երջանիկ են, կապ չունի նրանց նպատակին հասել են թե ոչ։

Աշխատանք տանը

Կյանքի ոչ բջջային ձևեր՝վիրուսներ, կառուցվածքը, կենսագործնեությունը։։ Էջ 33-35։/Հին գրքից/

1․ Ո՞րն է բակտերիաների հիմնական առանձնահատկությունը․
ա) Ունեն բջջային կորիզ
բ) Ունեն մեմբրանային օրգանոիդներ
գ) Չունեն ձևավորված կորիզ և մեմբրանային օրգանոիդներ 
դ) Դրանք բազմաբջիջ օրգանիզմներ են

---

2․ Ո՞րն է վիրուսի առանձնահատկությունը բակտերիայի համեմատ․
ա) Ունի բջջային կառուցվածք
բ) Կարող է ինքնուրույն բազմանալ
գ) Ունի բջջապատ և ցիտոպլազմա
դ) Չունի բջջային կառուցվածք և բազմանում է միայն այլ բջջում 

---

3․ Ո՞ր հիվանդությունն է առաջացնում վիրուսը․
ա) Տուբերկուլյոզ
բ) Բոտուլիզմ
գ) Գրիպ 
դ) Սիբիրյան խոց

---

4․ Ինչպե՞ս են բակտերիաները բազմանում․
ա) Բջջամասնությամբ (միտոզով)
բ) Սպորների միջոցով
գ) Պարզ բաժանմամբ 
դ) Բողբոջմամբ

---

5․ Ո՞րն է բակտերիաների դրական դերը մարդու կյանքում․
ա) Բոլորը հարուցիչներ են
բ) Միայն հիվանդություններ են առաջացնում
գ) Օգտագործվում են հակաբիոտիկների ոչնչացման համար
դ) Օգտագործվում են կաթնաթթվային մթերքների, դեղերի և կենսատեխնոլոգիայի մեջ

6․Ի՞նչ հիմնական բաղադրիչներից է կազմված վիրուսը․

ա) Ցիտոպլազմա, բջջապատ և կորիզ
բ) Ռիբոսոմներ, ԴՆԹ և մեմբրանա
գ) Գենետիկական նյութ (ԴՆԹ կամ ՌՆԹ) և սպիտակուցային պատյան (կապսիդ) 
դ) Բջջային մեմբրանա և օրգանոիդներ