Month: October 2023

Սնկերի թագավորության հաջորդ ներկայացուցիչները ստորակարգ սնկերն են, որոնք ևս իրենց հերթին միավորվում են ստորակարգ սնկերի թագավորության մեջ: Ստորակարգ սնկերի երկու հիմնական ներկայացուցիչներն են բորբոսասնկերը և խմորասնկերը: Բորբոսասնկերը հաճախ հեշտ է հանդիպել երկար ժամանակ դրսում թողնված սննդամթերքի կամ այլ օրգանական նյութերի մնացորդների վրա` սովորական բորբոսի տեսքով: Նրանց սնկամարմինը կազմված է բարակ անգույն թելերից, որոնք ճյուղավորվելով՝ առաջացնում են բորբոս: Բազմացման շրջանում սնկամարմնից հիֆերը բարձրանում են դեպի վեր: Այդ հիֆերի գագաթին գտնվում են սպորանգիումները: Սպորանգիումներում զարգանում են սպորները: Բորբոսասնկերի շարքին է պատկանում մուկորը՝ սպիտակ բորբոսը: Այն ունի խիստ ճյուղավորված սնկամարմին՝ առանց միջնապատերի և բազմաթիվ կորիզներով: Եվս մեկ տարածված բորբոսասունկ է պենիցիլիումը՝ վրձնաբորբոսը: Նրա սնկամարմինը նույնպես կազմված է ճյուղավորված թելերից, բայց դրանք բաժանված են առանձին բջիջների, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի մեկ կորիզ: Պենիցիլը փչացող մթերքների, բանջարեղենի, խոնավ հողի վրա առաջացնում է մոխրակապույտ բորբոս: Բորբոսասնկերը բազմանում են սպորերով: Մուկորի մոտ սպորները հասունանում են սև գույնի գլխիկներում, որոնք առաջանում են թելիկների ծայրերին: Պենիցիլի մոտ սպորները զարգանում են ոչ թե գլխիկում, այլ սնկամարմնից դեպի վեր բարձրացած վրձնաձև ճյուղավորված թելերի ծայրում: Մուկորի և պենիցիլիումի հետ միասին բորբոսասնկերից են նաև ասպերգիլը, ֆուզարիումը:

Ստորակարգ սնկերի հաջորդ ներկայացուցիչներն են շաքարասնկերը կամ խմորասնկերը: Խմորասնկերը ձվաձև միաբջիջ սնկեր են: Նրանք ապրում են շաքար պարունակող հեղուկներում, ինչի պատճառով կոչվում են նաև շաքարասնկեր: Խմորասնկերը շաքարը վեր են ածում սպիրտի և ածխաթթու գազի, ինչի արդյունքում ստանում են կենսագործունեության համար անհրաժեշտ էներգիա: Խմորասնկերը բազմանում են բողբոջման եղանակով: Բողբոջման գործընթացում մայրական բջջի վրա առաջանում է արտափքում, որը աստիճանաբար մեծանում է, և հասնելով մայրական բջջի չափերին՝ անջատվում է նրանից ու դառնում առանձին բջիջ: Երբեմն այդ անջատումը տեղի չի ունենում և խմորասնկերը աստիճանաբար ձևավորում են ճյուղավորված շղթայանման գաղութներ: Բացի թունավոր գլխարկավոր սնկերից, սնկերի թագավորությունը հարուստ է նաև այլ մակաբույծ ու վնասակար սնկերով: Մակաբույծ սնկերն ապրում են բույսերի, կենդանիների, մարդու օրգանիզմներում և սնվում դրանց հաշվին: Դրանցից են` մրիկասունկը, հաբեթասունկը, ժանգասունկը, մարդու և կենդանիների հիվանդություններ առաջացնող սնկերը և այլն: Մրիկ կոչվող հիվանդությունը տարածված է հացահատիկային բույսերի մոտ: Այն արտահայտվում է փոշեմրիկի կամ կարծր մրիկի ձևով: Փոշեմրիկի դեպքում հասկի բոլոր մասերը, բացի առանցքից, վեր են ածվում սև փոշու, որն իրենից ներկայացնում է սպորներ, իսկ կարծր մրիկի ժամանակ քայքայվում է միայն սերմնահատիկը, իսկ դրա արտաքին պատյանը պահպանվում է: Ժանգասունկը վարակում է հացահատիկի ցողունը և տերևները: Այն ձևավորում է դեղին, ժանգագույն կամ սև գույնի բարձիկների նման սպորների կուտակումներ, որոնք ծածկում են ֆոտոսինթեզ իրականացնող մակերեսը: Դրա պատճառով հատիկներ չեն առաջանում կամ կազմավորվում են ոչ լիարժեք: Հաբեթասնկերը աճում են ծառերի վրա՝ կեչու, հաճարենու և այլն: Սնկամարմինը տարածվում է բնափայտով, վնասում և քայքայում է այն: Ծառը վարակվում է վնասված կեղևից, ուր կարող են թափանցել սպորները: Վարակվելուց մի քանի տարի անց կեղևի վրա առաջանում է ամուր սմբակաձև պտղամարմինը, որի ստորին մասում գտնվում են խողովակներ, ուր հասունանում և զարգանում են սպորները: Բուսական մակաբույծ սնկեր են նաև կարտոֆիլի ֆիտոֆտորան, վարունգի ալրացողը, գետնամորու սպիտակ բծավորությունը: Սնկերը մեծ նշանակություն ունեն ինչպես բնության, այնպես էլ մարդու գործունեության մեջ: Նրանք մասնակցում են օրգանական նյութերի քայքայմանը և հումուսի առաջացմանը, հողագոյացմանը: Բացի այդ, սնկերը հարուստ են սպիտակուցներով և կարող են որպես սննդի աղբյուր ծառայել կենդանիների և մարդու համար: Սնկերը լայնորեն կիրառվում են մարդու կողմից գործունեության տարբեր ոլորտներում: Նրանցից ստանում են տարբեր միացություններ՝ կիտրոնաթթու, վիտամիններ, ֆերմտենտներ, հակաբիոտիկներ: Պենիցիլ բորբոսասունկը, որից առաջին անգամ ստացվել է պենիցիլին հակաբիոտիկը: Սնկերը նաև օգտագործվում են սննդարտադրության մեջ: Խմորասնկերը օգտագործվում են գարեջրի, հացի և թխվածքի պատրաստման համար: Դրանով հանդերձ սնկերն ունեն նաև բացասական նշանակություն: Դրանց մի մասը հիվանդությունների հարուցիչներ են, իսկ մյուս մասը՝ տնտեսության և կենցաղի վնասատուներ:

2․10-6․10; 10․10-13․10

Կարդալ և ուսումնասիրել երկարությունների պրեզենտացիան ,և Մեծությունների չափում 

Թեման․Ծանոթացում ֆիզիկական մեծություններ չափող մի քանի գործիքների և միավորների հետ։Կարողանալ օգտվել այդ գործիքներից ։

Լաբորատոր աշխատանքներ․Հեղուկի ծավալի չափումը չափանոթի միջոցով։

Շատ լավ  սովորել.Է.Ղազարյանի դասագրքից՝(Ֆիզիկա 7)սովորել էջ13-ից,մինչև էջ 16-ը ․ինչպես նաև էջ17 <<Լաբորատոր աշխատանք1-ը>>

Կարդալ ծանոթանալ Է.Ղազարյանի դասագրքից՝(Ֆիզիկա 7) էջ18-ից,մինչև էջ 20-ը։

ԿատարելԳ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I>>-ից էջ29-ից մինչև էջ30-ը: 

I․ Նկարում պատկերված չափագլանով կարելի է չափել առավելագույնը 100մլ հեղուկի ծավալ։

Պատ․՝ 2) 100մլ։

II. Չափից սարքի սանդղակի ամենափոքր արժեքը կոչվում է սարքի չափման սահման։Չափից սարքի սանդղակի բաժանման արժեքը որոշելու համար անհրաժեշտ է գտնել սանդղակի մոտակաայ երկու գծիկները, որոնց կողքին մեծության թվային արժեքներ են գրված, այնուհետև մեծ արժեքից հանել փոքր արժեքը, ապա ստացվածը բաժանել բաժանումների թվի վրա։

a = 20

b = 10

c = ?

Լուծում

n = (20 — 10) : 5 = 2մլ

c = 2մլ։

Պատ․՝ 2. 2մլ։

III. Չափագլամում եղած հեղուկի ծավալը 76 մլ է։

Պատ․՝ 4. 76մլ։

I․ Նկարում պատկերված չափագլանով կարելի է չափել առավելագույնը 250մլ հեղուկի ծավալ։

Պատ․՝ 3) 250մլ։

(100 — 50) : 10 = 5մլ

Չափագլամում եղած հեղուկի ծավալը 165մլ է։

Լուծում

150 + 3 x 5 = 165

I․ Նկարում պատկերված չափագլանով կարելի է չափել առավելագույնը 100մլ հեղուկի ծավալ։

Պատ․՝ 2. 100մլ։

a = 20

b = 10

c = ?

Լուծում

(20 — 10) : 2 = 5մլ

c = 5

Պատ․՝ 5մլ։

Չափագլանում գտնվող հեղուկի ծավալը 60մլ է։

I․ Նկարում պատկերված չափագլանով կարելի է չափել առավելագույնը 1000մլ հեղուկի ծավալ։

Պատ․՝ 1. 1000մլ։

a = 200

b = 100

c = ?

n = (200 — 100) : 10 = 1oմլ

c = 10մլ։

900 + 4 x 10 = 940մլ։

Упражнение 1.

Найдите эпитеты, определите их роль в тексте.

1) Сжатая рожь, бурьян, молочай, дикая конопля — все, побуревшее от зноя, рыжее и полумертвое, теперь отмытое росою и обласканное солнцем, оживало, чтобы вновь зацвести. (А. П. Чехов) 2) Стояло лето, шел долгий день, ветер успокаивался на вечер среди сонных, блаженных сосен. (А. П. Платонов) 3) В красном закате плыли величавые лебеди — розовато-золотые в солнце. Отзывался пустынный их крик в парке. (И. С. Шмелев)

Упражнение 2.

Найдите в текстах сравнения. Определите способ их выражения.

1) Уснуло озеро; безмолвен черный лес;
Русалка белая небрежно выплывает;
Как лебедь молодой, луна среди небес
Скользит и свой двойник на влаге созерцает.  (А. А. Фет)

2) А сосны гнутся, как живые,
И так задумчиво шумят…
И, словно стадо птиц огромных,
Внезапно ветер налетит
И в сучьях спутанных и темных
Нетерпеливо прошумит. (И. С. Тургенев)

3) Тускнеют угли. В полумраке
Прозрачный вьется огонек.
Так плещет на багряном маке
Крылом лазурным мотылек. (А. А. Фет)

4) Дождик лил сквозь солнце, и под елью мшистой
Мы стояли, точно в клетке золотистой. (А. Н. Майков)

Упражнение 3.

Найдите в текстах примеры, когда неживые предметы представлены как живые.

1) Ветер спит, и все немеет,
Только бы уснуть;
Ясный воздух сам робеет
На мороз дохнуть. (А. А. Фет)

2) Тропами потаенными, глухими,
В лесные чащи сумерки идут.
Засыпанные листьями сухими,
Леса молчат — осенней ночи ждут. (И. А. Бунин)

Упражнение 1. Назовите официальные названия перефразированных высказываний (названий государств или городов) и объясните данные значения։

Упражнения 1

1. Земля Обитованная-Израиль
2. 2.страна восходящего солнца -Япония
3. Поднебесная-вся земля
4. чтрана утренней свежести -Корея
5. Эллада-Греция
6. страна правды-Украина
7. Страна берёзового ситца-Россия

Упражнение 2.  Найдите оксюморон в следующих текстах. Объясните его значение и выразительную роль.

1)        Таинственно шумит лесная тишина

Незримо по лесам поет и бродит Осень….

Темнеет день за днем-и вот опять слыщна

Тоскующая песнь под звон угрюмых сосен (И.А.Бунин)

тишина шумит

2)        С того часу начались для Ильи сладостные мучения,светло опаляющие душу(И.С.Шмелев).

сладостные мучения

3) В первый раз я от месяца греюсь.В первый раз от прохлады согрет…(С.А.Есенин)

от прохлады согрет

4) В тревожно-радостном полусне я слышу это,все торопящееся кап,кап…Радостное за ним стучится,что непременно будет.,и оно-то мешает спать…кап-кап..кап-кап..кап-кап…(И.С.Шмелев)

тревожно-радостный сон

5) Любуясь месяцем,оглядывая даль,

    Мы чувствуем в душе ту тихую печаль,

    Что слаще радости…

     Откуда чувства эти? (Н.А.Некрасов)

тихая печаль слаще радости

6) Убогая роскошь наряда (Н.А.Некрасов)

Убогая роскошь

7) Есть тоска веселая в алостях зари. (С.А.Есенин)

тоска веселая

8) Кому сказать,с кем поделиться

    Той грустной радостью,что я остался жив (С.А.Есенин)

грустной радость

      9) Звучит земля-последнее оружье-

    Сухая влажность черноземных га…(О.Э. Мандельштам)

Сухая влажность

10) Унылая пора! Очей очарованиье ,

      Приятна мне твоя прощальная краса_

      Люблю я пышное природы увяданье,

      В багрец и золото одетые леса (А.С.Пушкин)

пышное увяданье

1. Ինչպե՞ս է մարդն օգտագործում կաթնաթթվային բակտերիաները

Մարդը օգտագործում է այդ բակտերիաները հիմնականում կաթնամթերքի մեջ։

1. Ինչո՞ւ առանց բակտերիաների գործունեության կյանքն անհնար կլինի երկրի վրա։

եթե չլինեին բակտերիաներ ապա վոչինչ չէր քայքայվի։

1. Գինեգործության մեջ ի՞նչ դեր ունեն օգտակր  բակտերիաները

՞

1. Բակտերիաների կողմից հարուցված ի՞նչ հիվանդություններ գիտես։

Ժանտախտ, խոլերա, թոքախտ։

Մի առյուծ քնած էր անտառում ՝ մեծ գլուխը դրած իր թաթերի վրա։Մի փոքրիկ մկնիկ հանկարծակի քայլեց նրա վրա և վազեց դեպի առյուծի քիթը։Զայրացած առյուծը իր հսկա թաթը դրեց այդ էակի վրա,որ սպանի նրան։
-Ազատիր ինձ,-աղաչում էր խեղճ մկնիկը,-խնդրում եմ,բաց թող ինձ, և ես քեզ մի օր վարձահատույց կլինեմ։

Առյուծին զվարճալի էր թվում մտածել,որ մուկը կարող է երբևէ օգնել իրեն։Բայց նա բարի էր և բաց թողեց մկնիկին։

Օրեր անց,երբ առյուծը ուտելիք էր հայթհայթում անտառում,պատահաբար ընկավ որսորդի թակարդը։Ի վիճակի չլինելով ազատել ինքն իրեն՝ առյուծը սկսեց սարսափելի մռնչալ։ Մկնիկը ճանաչեց առուծի ձայնը և անմիջապես եկավ առյուծի մոտ։Նա ցատկեց պարաններից մեկի վրա և կրծեց այնքան,որ այն պոկվեց,շուտով առյուծն ազատ էր։

-Դու ծիծաղեցիր,երբ ես ասացի,որ վարձահատույց կլինեմ քեզ,-ասաց մկնիկը,- հիմա դու տեսնում ես,որ նույնիսկ մկնիկը կարող է օգնել առյուծին։

Հ․գ․բարությունը երբեք չի կորչի։

Դասարանական առաջադրանքներ՝216; 218;220

Լուծում

3:15=0.2a

2.4:10=0.24a

0.24 > 0.2

Պատ․՝ Գայլը ավելի արագ է

Պատ․՝ a/x+y

Պատ․՝ կարծում եմ ձգվող կտոր է

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 26; 28; 30; 32; 33

PN=MN-MP=21-8=13սմ

MKնշանակում ենք x

x+x-9=18

2x=19+9

2x=28

28:2=14

x=14

x-9=KN

14-9=5

5=KN

MK=14

KN=5

4x+3x=7x

28:7=4

x=4

4x=16

3x=12

AK=16

KB=12

AC:AB=3/8

BC:AB=5/8