Day: May 19, 2023

Մի քան օր հետո, ինչ դարձել էր շքեղ ամառանոցի տեր, Էռնեստ Կաձիրան տուն վերադառնալով, հեռվից նկատեց մի մարդու, ով մի արկղ ուսերի վրա դրած` դուրս ելավ ցանկապատի երկրորդական դռնից ու այն դրեց մի բեռնատարի վրա: Չհասցրեց հասնել նրան` նախքան նա կմեկներ: Այդժամ նստեց մեքենան ու գնաց նրա ետևից: Բեռնատարը գնաց երկար, մինչև քաղաքի ամենահեռու ծայրամասը ու կանգ առավ մի ձորի պռնկին:
Կաձիրան իջավ մեքենայից ու գնաց տեսնելու: Անծանոթը վայր բերեց արկղը բեռնատարի վրայից, ու մի քանի քայլ անելուց հետո, այն շպրտեց քարափին, ուր լցված էին արդեն հազարավոր այդպիսի արկղեր:
Մոտեցավ այդ մարդուն ու հարցրեց.
-Տեսա, թե ինչպես այս արկղը դու տարար իմ այգուց: Ի՞նչ կար դրա մեջ: Եվ ի՞նչ են նշանակում այս բոլոր արկղերը:
Մարդը նայեց նրա ու ժպտաց.
-Դրանցից դեռ էլի կան բեռնատարի վրա, որ պիտի դեն նետվեն: Չգիտե՞ս: Դրանք օրեր են:
-Ի՞նչ օրեր:
-Քո օրերը:
-Իմ օրե՞րը:
-Քո կորսված օրերը: Օրերը, որ դու կորցրել ես: Դրանց սպասում էիր, ճի՞շտ է: Դրանք եկան: Ի՞նչ արեցիր դրանց հետ: Նայի՛ր դրանց, անփոփոխ են, դեռևս լիքը: Իսկ հիմա՞:
Կաձիրան նայեց: Կազմել էին մի ահռելի կույտ: Դարալանջով իջավ ներքև ու բացեց դրանցից մեկը:
Ներսում մի աշնանային ճանապարհ էր, իսկ ծայրին՝ Գրացիելան էր՝ իր հարսնացուն, ով հեռանում էր ընդմիշտ: Իսկ ինքը նրան նույնիսկ չէր կանչում:
Բացեց մեկ ուրիշը ու դրա մեջ տեսավ հիվանդանոցային մի սենյակ, իսկ մահճակալին՝ իր եղբայր Ջոզուեին, որի վիճակը վատ էր, որը նրան էր սպասում: Բայց ինքը գործերով ինչ-որ տեղ էր մեկնել:
Բացեց երրորդը: Հինավուրց խունացած տան ճաղերի ետևում Duk-ն էր` իր հավատարիմ գամփռը, որ սպասում էր նրան արդեն երկու տարի, և որի կաշին ու ոսկորներն էին մնացել: Իսկ ինքը չէր էլ մտածում վերադառնալու մասին:
Ինչ-որ ցավ զգաց իր ներսում, ստամոքսի մեջ: Բեռնաթափող մարդը կանգնած էր ուղիղ ձորի պռնկին, անշարժ՝ որպես դահիճ:
-Պարո՛ն, -գոռաց Կաձիրան. -Լսեցե՛ք: Թողե՛ք, գոնե այդ երեք օրերը վերցնեմ: Աղաչո՛ւմ եմ ձեզ: Գոնե այդ երեքը: Ես հարուստ եմ: Ձեզ կտամ ինչ-որ ուզենաք:
Բեռնաթափող մարդը մի շարժում արեց աջ ձեռքով, կարծես մատնանշելու համար մի անհասանելի կետ, կարծես ասելու հմար, թե արդեն չափազանց ուշ է և ոչ մի դարմանում այլևս հնարավոր չէ: Հետո չքացավ օդի մեջ, ու վայրկենապես անհետացավ նաև առեղծվածային արկղերի ահռելի կույտը:
Ու թանձրանում էր գիշերվա խավարը:

1. Առանձնացրե՛ք անհասկանալի բառերը և բացատրե՛ք բառարանի օգնությամբ։
դահիճ-տանջանավոր
առեղծվածային-անհասկանալի
ամառանոցի-վ տեղ, ուր հանգստանում են ամառվա շոգին
կորսված-

Տրդատ l-ի գահակալումը

• Ե՞րբ է սկսվել և քանի՞ տարի է տևել հայ-պարթևական պատերազմն ընդդեմ Հռոմեական կայսրության։

Հայ-պարթևական պատերազմը ընդդեմ Հրոմի կայսրության սկսվեց 54 թվականին և տևեց 10 տարի։

• Ո՞վ էր Կորբուլոնը։ Ե՞րբ գրավեց Արտաշատը։

Կորբուլոնը հռոմեական զորավար էր, որն իր զորքով ներխուժեց Մեծ Հայք և 58 թվականին գրավեց Արտաշատը։

• Ի՞նչ հետևանքներ ունեցավ Հռանդեայի ճակատամարտը։

62 թվականին Արածանիի ափին՝ Հռանդեա վայրում Պետոսի գլխավորությամբ հռոմեական զորքերը պարտություն են կրում հայ-պարթևական զորքերից և այդ ճակատամարտի շնորհիվ Տրդատ I-ը հետագայում գահակալում է։
• Ներկայացրեք Տրդատի թագադրման պատմությունը։

Վաղարշի պատգամավորությունը ժամանում է Հռոմ, սակայն Ներոն կայսրը հայտարարում է, որ կթագադրի Տրդատին, եթե նա անձամբ գա Հռոմ։ Տրդատը համաձայնում ՝, պայմանով՝  որ հաշտության պայմանագիրը կնքվի Ռանդեայում։ 64 թվականին Կորբուլոնը վերստին արշավում է Հայաստան։ Ռանդեայում կնքվում է հաշտության պայմանագիր և Տրդատը խոստանում է գահը ստանալ Հռոմում՝ Ներոն կայսրից։ 65 թվականին  Տրդատը մեկնում է Հռոմ և Հռոմում թագադրվում է։ Ներոնը Տրդատին ճանաչում է Հայաստանի թագավոր։ Նա նաև մեծ գումար և արհեստավորներ է տրամադրում Արտաշատը վերականքնելու համար։

Տրդատը գալիս է Հայստան 66 թվականին և գահակալում ՝ 12 տարի՝ մինչև 78 թվականը։ Նհա գահակալության տարիներին Հայաստանի արտաքին և ներքին վիճակը կայուն էր։ Տրդատը վերականգնում է Արտաշատը և կառուցում է Գառնու տաճարը։

•Ինչպե՞ս և ե՞րբ տեղի ունեցավ Սելևկյան պետության անցումը Տիգրան Մեծի իշխանությանը։

Ք․ա 83թ․ Տիգրան մեծը բազմեց Սելևկյանների գահին և իշխեց 17 տարի։Սելևկյան ավագանին և ժողովուրդն էր խնդրել իրեն դառնալ իրենց արքան։ Այդպիսով, երբեմնի Հայաստանի թշնամին՝ Սելևկյան տերությունը ենթարկվեց Հայոց տերության գերիշխանությանը։

• Ի՞նչ քաղաքականություն էր վարում Տիգրան Մեծը Փյունիկյան քաղաքների նկատմամբ։

Ք․ա 81թ․ փյունիկյան քաղաքների գրավումից հետո տիգրան մեծը նրանց շնորհեց <<ազատութուններ>>

՝լայն ինքնավարություն։Այդ փյունիկյան քաղաքների թվում էր նաև Բերիթը, որը այսօրվա Լիբանանի բեյրութ մայրաքաղաքն է։ Փյունիկյան քաղաքները ի շնորհակալություն շնորհված ինքնավարության փոխեցին իրենց օրացույցները, դառձրին սկիզբը ք․ա․ 81 թվականը։

• Ի՞նչ հարաբերություններ ուներ Եգիպտոսը Տիգրան Մեծի տերության հետ։

Տիգրան մեծը Եգիպտոսի հետ ուներ բարեկամական հարաբերություններ։

Հայոց պատմության դասագիրք, էջ 93-95
Տեսաֆիլմ։

• Ի՞նչ է Ծերակույտը։ Սպարտայում ովքե՞ր էին դառնում դրա անդամ։

 Ծերակույտը կառավարման մարմին էր, որը կազմված էր 28 անդամից: Նրանք ընտրվում էին ցմահ՝ ամենա փառապանծ տոհմերի ներկայացուցիչներից: Արքաների հետ նրանք կազմում

էին պետական կառավարման գերագույն մարմինը:

• Ի՞նչ ձեռքբերումներ ունեցավ Աթենքը Պիսիստրատի կառավարման տարիներին։

Ք.ա. 557 թ. Պիսիստրատը գրավեց իշխանությունը և որպես տիրան կառավարեց երեսուն տարի:

Նա շարունակեց էվպատրիդների հողերը բռնագրավել և հանձնել ունեզուրկ գյուղացիներին: Շուտով Ատտիկայում տիրապետող դարձավ միջին ունեցվածքի դասը:

Ստեղծվեց ոստիկանություն, ամրապնդվեց պետական կարգը: Կազմավորվեցին շրջիկ դատարաններ, որոնք օրենքն ու արդարությունը հասցնում էին մինչև հեռավոր գյուղեր:

Բուռն զարգացում ապրեցին արհեստները, առևտուրը և ծովագնացությունը: Էգեյան ծովի ավազանում հաստատվեց Աթենքի տնտեսական գերակայությունը: Պիսիստրատի ջանքերով կառուցապատվեց Աթենքի միջնաբերդը:

1. Հասարակական ի՞նչ դասերի էր բա ժան ված Սպարտան: Ի՞նչ իրա վունքներ

ուներ դրան ցից յուրաքանչյուրը:

սպարտիատներ և հելոտներ

Սպարտիատները դորիացիներ էին որոնք ունեին հող բայց չէին մշակում այն քանի որ նրանք զինորներ էին

Հելոտներ այն մարդիկ էին որոնք ունեզուրկ էին:Ունեին փոքր տնտեսություն չունեին իրավունքներ և հարկ էին վճարում սպարտիատներին բնամթերքի տեսքով:

2. Ի՞նչ է Ծերակույտը: Ովքե՞ր էին դառնում դրա անդամ:

3. Ի՞նչ նշանակություն ուներ բանակը Սպար տայում:

Սպարտան սւնվորական պետություն էր նրա բանակը շատ հզոր էր: Բանա կի գլխա վոր ուժը

ծան րա զեն հետևակն էր:

Սպար տիատնե րը կռվում էին հոծ մար տա շա րով, որ կոչվում էր փաղանգ: Այն աչքի

էր ընկ նում իր երկա թյա կարգա պա հու թյամբ: Բանակն առաջ նոր դում էր արքա նե րից

մեկը՝ երեք հարյուր հեծյա լի ուղեկ ցու թյամբ: Դրանք ամենա հայտ նի ընտա նիք նե րի

զա վակ ներն էին:

4. Ներկա յաց րե՛ք սպար տա ցի նե րի դաս տի ա րա կու թյան առանձ նա հատ կու-

թյունները:

Սպար տա ցի զին վորն ուներ միայն մեկ ճանա պարհ՝ հաղ թել կամ մեռ նել: Որդուն

պատե րազ մի ուղար կող մայրը, նրան տալով վահա նը, պատ վի րում էր. «Վահա նով

կամ վահա նի վրա»: Զոհ վածնե րին Սպար տա էին բերում վահան ների վրա:

Սպար տի ատն ապրում էր չափա վոր կյան քով: Սակավա խոս էր, մտքերն արտա-

հայ տում էր կարճ ու դիպուկ՝ լակո նա կան ոճով:

5. Որտե՞ղ է գտնվում Աթենքը: Ո՞վ էր Սոլո նը: Ինչո՞ւ նա բարե փո խում ներ ձեռ-

նար կեց:        

Երկրում տիրող լարված իրավիճակը շտկելու նպատակով Աթենքի կառավարիչ

Սոլո նը Ք.ա. 594 թ. բարե նո րո գում ներ ձեռնար կեց: Նա վերաց րեց պար տա յին ստրկությու նը: Պետու թյան միջոց նե րով փրկագ նեց այն աթե նա ցի նե րին, որոնք ստրկու թյան էին վաճառ վել արտեր կիր: Էվպատ րիդ նե րից բռնագ րա վեց հողի մի մասը և տվեց ունեզուրկ նե րին: Ըստ ունեց ված քի՝ աթե նա ցի ներին բաժա նեց չորս խավի՝ հիմք ընդու նե լով նրանց տարե կան եկա մու տը: Ծագումն այլևս

վճռո րոշ նշա նա կու թյուն չու ներ:

6. Ներ կա յաց րե՛ք պետու թյան կառա վար ման բնա գա վա ռում Սոլո նի իրա կա-

նաց րած բարե փո խում նե րը:

Սոլո նը բարե փո խեց նաև աթե նա կան պետու թյու նը: Սկսեց պար բե րա բար հրա-

վի րել Աշխար հա ժո ղո վի (էկլե սիա) և ժողովր դա կան դատա րա նի նիս տեր:

Դրանց մաս նակ ցե լու իրա վունք ունե ին բոլոր քաղա քա ցի նե րը: Գոր ծում էին նաև

Պետա կան խոր հուր դը և Կառա վա րու թյունը, որոն ցում ընտր վե լու իրա վունք ունե ին միայն ունև որ քաղա քա ցի նե րը: Սոլո նը համոզ ված էր, որ դա պետք է շահագրգ ռի

աղքատ նե րին՝ հարս տա նա լու և հավա սարվե լու նրանց:

Աղբյուրներ