1. Վերականգնե՛ք տրված բառերի անհնչյունափոխ արմատները՝ նշելով հնչյունափոխությունը։
Կիսամյակ – ամ – յամ (ա – յա)
Վիրաբույժ – բուժ – բույժ (ժ – յժ)
Իշայծյամ – այծ – այծյամ (ծ – ծյ)
Իջվածք – իջ – իջվ (ջ – ջվ)
Դիմադրություն – դիմատիր – դիմադր (տիր – տր)
Զինագործ – գործ – գործ (ց – ծ)
Ապավինել – վստահ – վին (թ – ն)
Վիճաբանություն – վիճակ – վիճ (կ – չ)
Գիտակ – գիտ – գիտակ (թ – տ)
Հանդիսական – նստ – նիս / նիստ (ստ – ս)
Գիսակ – գիսան – գիսակ (ն – կ)
Վիպասան – վիպ – վիպասան (բ – պ)
Դիտարժան – դիտ – դիտար (տ – դար)
Վիմագիր – քար – վիմ (ք – վ)
Գիրուկ – գիր – գիրուկ (ր – րուկ)
Քինոտ – քին – քինոտ (ն – նոտ)
Սիգաճեմ – ճեմ – ճեմք (ք – քեմ)
2. Վերականգնե՛ք տրված բառերի անհնչյունափոխ արմատները՝ նշելով հնչյունափոխությունը։
Ննջել – ննք – ննջ (ք – ջ)
Սրտակից – սրտ – սրտակ (տ – կ)
Վշտակցել – վիշտ – վշտակ (թ – տ)
Մարմնական – մարմին – մարմն (ին – ն)
Փղիկ – փիղ – փղ (ղ – ղիկ)
Լճափ – լիճ – լճ (չ – ճ)
Մրգասեր – միրգ – մրգ (ի – ր գ → ր գ)
Նարնջագույն – նարինջ – նարնջ (ի – նջ)
Ալյակ – ալ – ալյակ (լ – լյակ)
Մտավոր – միտք – մտ (թք – տ)
Գժություն – գիժ – գժ (ժ – ժություն)
Տարեվերջ – վերջ – վերջ (ճ – ճ → վերջ)
Պատանյակ – պատան – պատանյակ (ն – նյակ)
3. Նշե՛ք, թե ինչ հնչյունափոխություն է կատարված հետևյալ բառերում։
Ծաղկաբույծ – բուս → բույծ (ս → յց)
Հոգեբանություն – գիտ → բան (գիտ → բան, իմաստային հնչյունափոխություն՝ գիտել – բան)
Կենդանակերպ – շինք → կերպ (փոխակերպում՝ շինք – կերպ)
Ոսկեվաճառ – վաճառք → վաճառ (ք → ճ/ճառ)
Սնահավատ – հավատ → հավատ (հավատ – հավատ, ն-ի ավելացում՝ սն-)
Խնդրագիրք – գրք → գիրք (կ → րք)
Ուղեվճար – վճար → վճար (վճար – վճար, նեղ ձայնավորից հետո հնչյունափոխություն չ-ի մեջ)
Ապակեգործ – գործ → գործ (ց → ծ)
Հայրենասեր – սիր → սեր (ի → ե)
Թվական – թիւ → թվ (ւ → վ)
4. Հետևյալ բառերով մեկական բառ կազմե՛ք այնպես, որ ու ձայնավորը հնչյունափոխվի։
Բուրդ → բրդոտ (ու → ը)
Ումբ → իմպուլս (ու → ի)
Հուր → հորիզոնք (ու → օ / հուր → հոր)
Շուրջ → շրջիկ (ու → ի)
Լեզու → լեզվաբան (ու → վ)
Շուն → շնիկ (ու → ի)
Պտուղ → պտղատու (ու → ա)
Ունչ → ինչ (ու → ի)
Ունդ → անդաստան (ու → ա)
Կկու → կկվի (ու → ի)
5. Նշե՛ք, թե ինչ հնչյունափոխություն է կատարվել հետևյալ բառերում։
Ընչացք – ընչ → չ (ը → ոչ)
Անասնապահ – սաղ → սնա (ա → ա)
Ամրանալ – ամր → ամրան (ն ավելացում)
Թթվահամ – թթվ → թթու (վ → ու)
Ձկներ – ձուկ → ձկ (կ → ն)
Ստահոդ – ստա → ստահ (դ → թ)
Կատվախաղ – կատու → կատվ (ու → վ)
Մածնանման – մածնա → մածնան (ա → ն)
Նռնածաղիկ – նռնա → նռնաչ (ա → չ)
Աղվամազ – աղվ → աղմ (վ → մ)
6. Հետևյալ արմատներով նոր բառ կազմե՛ք այնպես, որ ույ երկհնչյունը հնչյունափոխվի։
Լույս → լուսավոր (ույ → ու)
Փույթ → փուչիկ (ույ → ու)
Սույզ → սուզիչ (ույ → ու)
Թույն → թունավոր (ույն → ու)
Կապույտ → կապույտիկ / կապարել (ույ → ու / յն ավելացում՝ հնչյունափոխություն)
Ձույլ → ձուլագործ (ույլ → ու / ձուլ- հնչյունափոխություն)
7. Վերականգնե՛ք հնչյունափոխված հիմքի անհնչյունափոխ ձևերը։
Սառցարան – սառցար (ծ → ց)
Մատուցող – մատուց (ծ → ց)
Ընկուզենի – ընկուզ (զ → զ)
Դաշունիկ – դաշն (ն → ն)
Արնանման – արյան (ն → ն)
Ձնաբուք – ձյուն (ն → ն)
8. Կազմե՛ք մեկական այնպիսի բառ, որոնցում տրված բառերը և արմատները չենթարկվեն հնչյունափոխության։
Բույր → բույր
Գույն → գույն
Հույս → հույս
Շեն → շեն
Զուրկ → զուրկ
Զնին → զնին
Մուտ → մուտ
9. Վերականգնե՛ք հնչյունափոխված հիմքերի անհնչյունափոխ սկզբնաձևերը՝ նշելով տեղի ունեցած հնչյունափոխությունը։
Թրատել – թռատ (ռ → ր)
Հոգյակ – հոգի (գ → գ)
Ճչակ – ճիչ (չ → ճ)
Կլանել – կռնել (լ → ր)
Ձնհալ – ձյուն (ն → ն)
Գժվել – գիժ (ժ → գ)
Քրքջալ – քրչալ (րք → ռք)
Հոգեբույժ – բուժ (բ → բ)
10. Կազմե՛ք երկուական այնպիսի բառ, որոնցում տրված բառերը և արմատները մի դեպքում չենթարկվեն, մյուսում ենթարկվեն հնչյունափոխության։
Չհնչյունափոխվող
Բույս → բույսիկ
Ձյուն → ձյունիկ
Բույր → բույրիկ
Գունդ → գունդիկ
Ձիգ → ձիգիկ
Նուրբ → նուրբիկ
Աստղ → աստղիկ
Փշուր → փշուրիկ
Հնչյունափոխվող
Բույս → բուսիկ (յ → ս)
Ձյուն → ձնիկ (յ → ն)
Բույր → բրդոտ (յ → րդ)
Գունդ → գնդիկ (ւ → ն)
Ձիգ → զիգիկ (ձ → զ)
Նուրբ → նրբիկ (բ → բ)
Աստղ → աստղիկ (ստ → ս)
Փշուր → փշրիկ (ու → ր)
Ալեքս Ստեփանյանի ուսումնական բլոգ 